با نظر به چند سال اخیر در می یابیم که تردد سینما روهای حرفه ای و مخاطبان دائمی سینما به سالن های سینما تا حد بسیار چشم گیری پائین آمده و اصولاً تمایل آنها به پیگری تحولات اکران در سینمای ایران تقلیل یافته حتی اگر سرعت تکثیر فیلم های به صورت CD یا DVD را علت آن بدانیم نیز پاسخ درستی برای ندیدن همین لوح های فشرده ای که اصولاً فقط برای ارائه در فروشگاهها (بهتر است از واژه بقالی استفاده گردد) تکثیر می گردند نیز پیدا نخواهیم کرد .

به عقیده نگارنده مخاطب سینما صرفاً برای پر کردن اوقات فراغت خود فیلم نمی بیند و محصولات به ظاهر فرهنگی امروز بیشتر در پی پر کردن همین ساعات مرده مخاطبان هستند . سینما روهای حرفه ای در پی فیلم های چالش برانگیز می باشند که پس از اتمام فیلم ساعتها حتی روزها در پی تحلیل همان چالشها با خود کلنجار بروند نه اینکه پس دیدن یک فیلم سوپر مارکتی نه تنها هیچ لذتی را تحصیل نکرده باشند از اینکه ساعتی را نیز به پای دیدن این فیلم هدر دادند پیشمان باشند .

ضعف عمده این روزهای سینمای ایران عدم فیلم نوشت قابل اتکا است که برای ساخت آن نیز متوسل به فیلمسازانی می شوند که قاطعانه میتوان گفت فیلم ساز نیستند  و از جادوی تصویر غافل بوده و دل در گرو تبادل کلام دارند  ، فقط کافی است برای اثبات این مدعا نگاهی به جلد این محصولات به ظاهر فرهنگی در فروشگاه خواربار فروشی محل زندگی خود بیاندازید احتملاً تا کنون نام 90% آنان را نشنیدید و 5% آنان نیز بازیگران طنزهای شبانه اند که این ایام اقبال عوام به آنها است و رونق مخصوص بازار آنها است و 5% باقی مانده نیز احتمالاً فیلمسازان شناخته شده ولی بسیار کم کار هستند .

روزگار پیدایش سینما ، سینما عبارت بود از مجموعه تصاویر متحرک بر روی صفحه ای سپید رنگ که بدون هیچ گفتاری که قابل شنیدن از دل فیلم باشد تماشگر را مجذوب خویش می ساخت . چیدمان عکس ها در کنارهم که شده بود جادویی به نام سینما که بعدها ضمیمه این تصاویر موسیقی  شد که در دل تاریکی سالن سینما از جعبه الکترونیکی موسیقی پخش می شد که لذت دیدن تصاویر را بیشتر می کرد . کم کم انتخاب موسیقی مناسب با تصاویر عرف گردید و پیشرفت سینما موجب آن شد که اصلاً فیلم به محض ساخته شدن موسیقی متنی که متناسب با فیلم باشد را صاحب می شد . موسیقی که پیشتر از این هیچ گاه شنیده نشده بود و فقط مختص فیلم مذکور ساخته می شد . سینما سالهایی زیادی صامت بود و حتماً شما نیز فیلم هایی از دوره سینمای صامت نظیر آثار کمدی چاپلین ،  باستر کیتون ، الیور استون و ... را دیده اید.

انصافاً فیلمهای مذکور درسهای تمام عیاری برای یادگیری سینما هستند . فیلم هایی که بدون نیاز به حتی کلمه ای دیالوگ با مخاطب خود سخن می گویند به عقیده نگارنده حتی اگر میان نویسهای آن را هم حذف کنیم چیز خاصی را از دست نخواهیم داد . نکته قابل توجه در این گونه فیلمها این است که سینمای صامت آن روزها بسیار بسیار متکی بر فیلم نامه بوده است، روایت یک داستان بدون آن که حتی دیالوگی برای آن نوشته شود تنها و تنها مبتنی بر شیوه روایت تصویری بر مبنای فیلم نامه ای قوی قابل اجرا می باشد . سینما علم تصاویر است یعنی نمی توان تنها با استفاده از دیالوگ به القای یک حس یا یک موضوع رسید که اگر این اتفاق در فیلمی رخ دهد بی شک سازنده در القای حس مورد نظر خویش شکست خواهد خورد اتفاقی که این ایام در سینما ایران و فیلم های دم دستی آن بسیار می افتد زیرا سازنده درک درستی از تصویر نداشته و ندارد . موج فیلم های که در دستبه بندی طنز قرار می گیرند با استفاده از کمدی کلامی سعی در القای حس خنده در تماشاچی را دارند و بدون حتی کوچکترین بهره ای از تصویر در ایجاد حس کمیک دست به دامان طنز کلامی و رفلکلسهای بدنی کمدین هایی می شوند که تنها کار شان در مقابل دوربین به عنوان یک کمدین این است که خودشان باشند !

بر خلاف کمدین های مذکور بازی های خارق العاده باستر کیتون کمدین همیشه عبوس سینمای صامت که با آن ابروهای گره خورده و صورتی که بی تفاوتی محض را در خود نمایان داشت در تقابل با دنیای اطراف خویش بدون اینکه حتی کلمه بر زبان براند هنوز هم می تواند خنده را بر لبهای بیننده جاری سازد ، یا چاپلین که اگر بخواهد می تواند در اوج قهقه مستانه از رفتار ولگرد با استفاده از جادوی تصویر به سرعت بیننده را با ولگرد همراه سازد و غمی بزرگ را در صورت وی بنشاند و الیور استون که قادراست  تا آنقدر مخاطب را درگیر خویش سازد که وقتی از ساعت بزرگ شهر آویزان است دلهره افتادن در جان بینده رخنه کند آیا اینطور نیست ؟

با پیشرفت سینما و ورود کلام به دنیای سینما و تأثیر شگرف این واقعه، بر مخاطبان سینما افزود شد و فیلمسازان نیزخود را با این پدیده همراه ساختند افرادی نظیر چاپلین نیز که در ابتدا روی خوشی به سینمای ناطق نشان نداند هم بالاخره همراه جریان سیال سینما ناطق گردیدند که فیلم دیکتاتور بزرگ محصول همین دوران می باشد فیلمی که ناطق است ولی کماکان مبنتی بر تصویر می باشد .

اصولاً سینما مبتنی بر تصویر است اگر بنا باشد که دیالوگهای نقش اصلی یک فیلم را بر عهده بگیرند دیگر تفاوتی میان یک نمایش رادیویی با یک فیلم سینمایی نمی ماند . حتی فیلم سازان دیالوگ محور سینمای دنیا و ایران نیز فیلمهایشان مبتنی بر تصویر است . اصولاً تحلیل یک تصویر ، یک قاب ، یک کادر و حتی یک عکس است که بیننده را به اعجاز تصویر و منظور فیلم ساز می رساند .

به عنوان مثال مسعود کیمیایی فیلم سازی است با فیلمنامه های مبتنی بر دیالوگهای پر زرق و برق ولی این نکته مانع از آن نمی شود که وی برای خلق یک سکانس یا پلان از نوشتن عکس یا قاب تصویر متناسب فارغ شود نمونه های بسیاری در فیلم های وی قابل ذکر می باشند مانند تصاویر گوزنها در سالهای اولیه فیلمسازی وی و یکی از آخرین ساخته های وی همچون محاکمه در خیابان که بسیار به تصویر و رنگ مات آن وابسته است و اصلاً تصویر خیابان خود یکی از شخصیتها فیلم است اما بدون دیالوگ!

فیلم سازانی از جنس کیمیایی کم نیستند که علاوه بر دیالوگهای آتشین استفاده بسیار بجایی نیز از تصویر دارند و سینما برای آنها به لب و دهان خلاصه نمی شود حال فیلمهای فیلمسازانی دیگر  نظیر کیارستمی و شهید ثالث فقید که اصولاً سینمای شاعرانه آنها بر پایه تصویر استوار می باشد و شاید دقیقه های طولانی ما شاهد تصاویر و شخصیتهایی باشیم که در قاب کارگردان مشغول به آمد شد هستند بدون آنکه کلمه ای بر زبان برانند نیز خود دال بر گویایی تصاویر در هنر سینما  می باشد .

سینما یعنی تصویر و این قانونی است که نباید فراموش گردد .